We weten tegenwoordig ontzettend veel over gezondheid. We weten dat voldoende bewegen belangrijk is, dat onze voeding invloed heeft op ons lichaam en dat rust en herstel noodzakelijk zijn. Toch betekent al die kennis niet automatisch dat we gezonder leven. We maken dagelijks keuzes die niet altijd overeenkomen met wat we weten, wat we belangrijk vinden of wat we eigenlijk willen bereiken.
Dat vind ik interessant. Want als kennis alleen voldoende zou zijn, waarom blijven we dan bepaalde gewoontes herhalen? Waarom stellen we veranderingen uit, negeren we soms de signalen van ons lichaam en besteden we zoveel aandacht aan verwachtingen van anderen? Misschien begint bewust leven niet met nog meer informatie, maar met onderzoeken waarom we doen wat we doen.
Waarom doen we niet altijd wat goed voor ons is?
Mensen maken voortdurend afwegingen tussen wat ze op dit moment willen en wat op langere termijn belangrijk voor ze is. Een avond doorwerken kan vandaag verstandig lijken, terwijl voldoende rust misschien belangrijker is voor morgen. Een training overslaan kan een bewuste keuze zijn, maar ook voortkomen uit een gewoonte die je eigenlijk wilt veranderen.
Daarom schreef ik eerder over waarom iedere bewuste keuze goed kan zijn voor het moment. Niet iedere keuze levert het gewenste resultaat op, maar door te onderzoeken waarom je iets kiest, ontstaat er ruimte om anders te handelen.
Dat zie je ook terug bij goede voornemens. Veel mensen wachten op maandag, een nieuwe maand of januari om iets te veranderen. Maar waarom zou een kalenderdatum bepalen wanneer je aandacht gaat besteden aan iets wat je vandaag al belangrijk vindt? Die vraag stelde ik ook in mijn artikel over waarom mensen wachten tot januari om een personal trainer te zoeken.
Bewustwording betekent voor mij niet dat je voortaan alles goed doet. Het betekent dat je bereid bent je eigen keuzes te onderzoeken, ook wanneer je ontdekt dat je gedrag niet overeenkomt met wat je zegt belangrijk te vinden.
Wanneer wordt gezond leven een vorm van presteren?
In de fitnesswereld zie ik regelmatig dat vooruitgang wordt gekoppeld aan meer doen. Meer oefeningen, meer trainingsuren, meer intensiteit en sneller resultaat. Maar het lichaam reageert niet uitsluitend op hoeveel inspanning je levert. Ook de kwaliteit van de training, herstel en individuele omstandigheden spelen een rol.
Daarom is meer trainingsvolume niet automatisch beter voor spiergroei. En daarom kan niets doen in de sportschool soms een grotere uitdaging zijn dan opnieuw een zware training uitvoeren.
Hetzelfde geldt wanneer je lichamelijk niet fit bent. Je kunt jezelf prijzen omdat je ondanks alles bent gaan sporten, maar dat betekent niet dat trainen op dat moment verstandig was. In mijn artikel over sporten wanneer je niet fit bent onderzoek ik waarom het belangrijk is om onderscheid te maken tussen doorzetten en aandacht hebben voor de signalen van je lichaam.
Dat roept een bredere vraag op: wanneer ben je eigenlijk gezond? Wanneer je lichaam er goed uitziet, wanneer je veel kunt presteren of wanneer je lichamelijk en mentaal in staat bent om het leven te leiden dat voor jou belangrijk is?
Waarom kijken we zoveel naar het resultaat en zo weinig naar het leven erachter?
Een lichamelijke transformatie kan indrukwekkend zijn. Wanneer iemand tientallen kilo’s afvalt, ontstaat er vaak veel aandacht voor het zichtbare verschil. Maar hoeveel weten we werkelijk over de gezondheid van die persoon? En waarom krijgt een grote verandering soms meer waardering dan iemand die jarenlang bewust met zijn gezondheid omgaat?
Dat onderzocht ik naar aanleiding van de transformatie van Gordon en de aandacht voor afvallen. Het gaat mij niet om het beoordelen van zijn persoonlijke resultaat, maar om de manier waarop we naar gezondheid kijken.
We zien immers niet altijd wat iemand dagelijks doet om gezond te blijven. We zien niet hoeveel aandacht iemand besteedt aan zijn slaap, beweging, voeding of persoonlijke omstandigheden. En we zien evenmin wat iemand daarvoor misschien heeft opgegeven.
Juist daarom vind ik de vraag hoe gezond je in 2040 wilt zijn interessanter dan de vraag hoe je er over enkele weken uit wilt zien. Niet omdat je de toekomst volledig kunt bepalen, maar omdat je vandaag al kunt nadenken over de betekenis van gezondheid op langere termijn.
Dat geldt ook voor gezond ouder worden. Bij valpreventie en lichamelijke zelfstandigheid gaat het bijvoorbeeld niet om een indrukwekkend uiterlijk, maar om vaardigheden die belangrijk kunnen zijn om zelfstandig te blijven functioneren.
Hoeveel invloed hebben anderen op de keuzes die je maakt?
Niet iedere keuze ontstaat uitsluitend vanuit jezelf. De mensen om je heen, je opvoeding, maatschappelijke verwachtingen en de omgeving waarin je leeft kunnen allemaal invloed hebben op je gedrag.
Dat begint al op jonge leeftijd. Ouders maken keuzes over voeding, beweging en technologie, terwijl kinderen tegelijkertijd hun eigen interesses en voorkeuren ontwikkelen. In mijn artikel over Roblox, gamen en bewust ouderschap onderzoek ik waarom belangstelling voor de leefwereld van een kind belangrijker kan zijn dan uitsluitend regels stellen.
Ook volwassenen worden beïnvloed door hun omgeving. Soms passen we ons aan omdat we rekening willen houden met anderen, maar wanneer gaat dat ten koste van wat we zelf belangrijk vinden? In aanpassen zonder jezelf kwijt te raken staat precies die grens centraal.
Daarbij kunnen sociale contacten een grote rol spelen. Je kunt dagelijks mensen ontmoeten en je toch eenzaam voelen. Je kunt waardering ontvangen en tegelijkertijd het gevoel hebben dat anderen je niet werkelijk begrijpen. Daarom verdienen onderwerpen zoals eenzaamheid en afwijzing onder jongeren en de betekenis van oprechte complimenten aandacht wanneer we spreken over bewust leven.
Gezondheid is immers niet uitsluitend iets wat zich afspeelt tijdens een training of aan de eettafel. Ook de manier waarop je naar jezelf kijkt en contact maakt met anderen kan van betekenis zijn voor je welzijn.
Wat gebeurt er wanneer verantwoordelijkheden belangrijker worden dan je gezondheid?
Voor ondernemers, ouders en leiders kunnen verantwoordelijkheden een grote plaats innemen in het dagelijks leven. Er zijn verwachtingen vanuit werk, gezin en de buitenwereld, maar ook verwachtingen die mensen zichzelf opleggen.
Wanneer je voortdurend bezig bent met wat er nog gedaan moet worden, kan persoonlijke gezondheid gemakkelijk naar de achtergrond verdwijnen. Niet noodzakelijk omdat je gezondheid onbelangrijk vindt, maar omdat andere zaken op dat moment meer aandacht vragen.
Daarom onderzoek ik in werk-privébalans en de waarde van tijd waarom meer geld of een succesvolle carrière niet automatisch betekent dat iemand voldoende tijd heeft voor zichzelf en de mensen die belangrijk voor hem zijn.
Ook productiviteit begint niet vanzelfsprekend met harder werken niet. Meer uren maken kan tijdelijk resultaat opleveren, maar wanneer dat structureel ten koste gaat van slaap, herstel en persoonlijke aandacht, ontstaat de vraag wat die productiviteit uiteindelijk waard is.
Misschien is dat wel een van de moeilijkste onderdelen van bewust leven: erkennen dat je niet overal tegelijkertijd dezelfde hoeveelheid aandacht aan kunt besteden. Je maakt keuzes, en iedere keuze heeft gevolgen voor de tijd en aandacht die overblijven voor andere dingen.
Wat betekent het om werkelijk bewust met je gezondheid om te gaan?
Ik onderzoek gezondheid vanuit de vier pijlers van de MB-methode: fysieke training, voeding en ritme, mentale helderheid en spirituele verdieping. Daarbij gaat mentale helderheid over wie je bent, wat je belangrijk vindt en vanuit welke overtuigingen je leeft. Spirituele verdieping richt zich op het waarom achter je keuzes.
Deze benadering betekent niet dat ieder gezondheidsprobleem met een verandering in leefstijl kan worden opgelost. Ziekte, persoonlijke omstandigheden en factoren buiten je eigen invloed blijven bestaan. Wel kun je onderzoeken welke mogelijkheden je hebt om bewuster met je gezondheid om te gaan.
Soms betekent dat aandacht besteden aan je lichamelijke conditie. Soms gaat het over voeding, slaap of regelmaat. En soms ontdek je dat je eerst wilt begrijpen waarom je bepaalde verwachtingen hebt, waarom je voortdurend bezig bent met presteren of waarom je zo weinig tijd voor jezelf vrijmaakt.
Dat is ook waarom ik Gezondheidsrituelen ben gaan ontwikkelen. Niet vanuit de gedachte dat iedereen hetzelfde nodig heeft, maar vanuit mijn overtuiging dat het waardevol is om lichamelijke, mentale en spirituele gezondheid in samenhang te onderzoeken.
Bewust leven betekent voor mij uiteindelijk dat je niet uitsluitend kijkt naar wat je wilt bereiken, maar ook naar de keuzes die je onderweg maakt. Naar de invloed daarvan op je gezondheid, de mensen om je heen en de manier waarop je jouw leven wilt invullen.
Want weten wat gezond is en bewust leven zijn twee verschillende dingen. De kennis is vaak al aanwezig. De vraag is wat je ermee doet.
