Vandaag lees ik bij NU.nl over jongeren die worstelen met eenzaamheid. Ruim twee op de vijf jongeren in Nederland voelen zich eenzaam en in het artikel vertellen verschillende jongeren hoe dat er in hun eigen leven uitziet. Wat mij vooral opvalt, is dat het niet alleen gaat over jongeren die weinig mensen kennen of thuis alleen zitten. Er zitten juist verhalen tussen van jongeren die moeite doen om contact te houden, afspraken proberen te maken en vervolgens merken dat de behoefte aan contact niet altijd van twee kanten komt.
Dat is een andere vorm van eenzaamheid dan waar ik eerder over schreef in mijn blog Waarom voel je je eenzaam terwijl je niet alleen bent?. Daar ging het over de vreemde tegenstelling dat er mensen om je heen kunnen zijn terwijl je toch echte verbinding mist. Het artikel dat ik vandaag lees, legt voor mij een andere laag bloot. Wat gebeurt er met je wanneer je die verbinding wél probeert te zoeken, maar steeds vaker het gevoel krijgt dat jij degene bent die moeite moet blijven doen?
Een afgezegde afspraak is niet voor iedereen hetzelfde
Een van de jongeren vertelt dat een afspraak op het laatste moment werd afgezegd. Op zichzelf hoeft daar niets bijzonders achter te zitten. Mensen worden ziek, zijn moe, krijgen iets anders aan hun hoofd of hebben soms simpelweg geen behoefte om af te spreken. Dat hoort bij relaties tussen mensen en daar hoeft niet onmiddellijk een conclusie aan verbonden te worden.
Het wordt anders wanneer zo’n ervaring terechtkomt bij iemand die zich al langere tijd alleen voelt. Dan kan een afgezegde afspraak meer worden dan alleen een verandering van plannen. Je kunt gaan nadenken over waarom iemand afzegt, waarom jij altijd degene bent die iets voorstelt of waarom andere mensen elkaar blijkbaar gemakkelijker lijken te vinden. Daarmee ontstaat er een verschil tussen wat er werkelijk gebeurt en wat je daar vervolgens zelf van maakt.
Dat vind ik interessant vanuit bewustzijn, omdat we allemaal betekenis geven aan gebeurtenissen. Iemand zegt af en dat is het feit. De gedachte dat iemand jou blijkbaar niet belangrijk genoeg vindt, ontstaat daarna. Dat betekent niet dat je zo’n gevoel moet ontkennen, maar wel dat het waardevol kan zijn om te onderzoeken welk deel werkelijk gebeurd is en welk deel daarna in je eigen gedachten is ontstaan.
Dat raakt rechtstreeks aan wat ik bedoel met mentale helderheid. Niet alles wat je denkt is automatisch de waarheid, maar een gedachte kan wel invloed krijgen op de manier waarop je daarna handelt. Wie een aantal keren teleurgesteld raakt, kan op een gegeven moment besluiten om niemand meer te vragen. Niet omdat er geen behoefte meer is aan contact, maar omdat opnieuw proberen ook betekent dat je opnieuw teleurgesteld kunt raken.
Meer contact zoeken is daarom niet altijd het hele antwoord
Bij eenzaamheid wordt al snel gedacht aan meer onder de mensen komen. Zoek een vereniging, ga sporten, spreek iemand aan of stuur die vriend eindelijk weer eens een bericht. Daar kan absoluut iets in zitten, maar het wordt te eenvoudig wanneer we doen alsof iemand die zich eenzaam voelt blijkbaar nog niet genoeg geprobeerd heeft.
In het NU.nl-artikel vertellen jongeren juist over die pogingen. Ze zoeken contact, proberen vriendschappen te onderhouden en lopen daarbij tegen teleurstelling aan. Dan ontstaat een heel andere vraag: hoeveel energie blijf je investeren in een relatie wanneer je merkt dat het initiatief bijna altijd van jou komt?
Een vriendschap hoeft daarbij niet voortdurend precies gelijk verdeeld te zijn. Er zijn periodes waarin de ene persoon meer aandacht nodig heeft dan de andere. Er kunnen kinderen komen, werk kan veranderen, iemand kan mantelzorger worden of door een moeilijke periode gaan. De hoeveelheid contact zegt daarom niet automatisch hoeveel iemand om je geeft.
Tegelijkertijd mag je wel kijken naar wat een relatie met jou doet. Wanneer jij maandenlang degene bent die belt, vraagt, plant en rekening houdt met de ander, terwijl er nauwelijks iets terugkomt, ontstaat er informatie waar je iets mee kunt. Niet om onmiddellijk mensen uit je leven te verwijderen, maar om eerlijk te kijken naar de verbinding die je dacht te hebben en de verbinding die er werkelijk is.
Eenzaamheid raakt uiteindelijk ook je gezondheid
Daar wil ik het onderwerp breder maken dan alleen vriendschap. Langdurige eenzaamheid speelt zich namelijk niet uitsluitend af in je sociale leven. Hoe je je voelt heeft invloed op hoe je leeft. Wanneer je steeds minder zin krijgt om ergens naartoe te gaan, vaker thuisblijft, slechter voor jezelf zorgt of nauwelijks meer beweegt, beginnen mentale en lichamelijke gezondheid elkaar te beïnvloeden.
Andersom kan bewegen juist een onderdeel zijn van de manier waarop je weer iets terugpakt. Niet omdat een training een gemiste vriendschap vervangt en ook niet omdat sporten eenzaamheid oplost. Wel omdat je tijdens bewegen iets anders van jezelf vraagt dan wanneer je thuis blijft zitten met dezelfde gedachten. Je gebruikt je lichaam, komt letterlijk in beweging en kunt ervaren dat je invloed hebt op iets wat van jou is.
Dat is een belangrijk onderscheid. Je hebt geen volledige controle over wie jou belt, wie een afspraak afzegt of wie besluit uit jouw leven te verdwijnen. Je hebt wel invloed op hoe je met jezelf omgaat wanneer dat gebeurt. Juist daar komen fysieke training, mentale helderheid en bewustwording voor mij bij elkaar.
Sociale media kunnen de vergelijking groter maken
Wanneer iemand vroeger geen afspraak met je maakte, wist je meestal niet precies wat diegene op datzelfde moment wel deed. Nu kun je een uur later op Instagram, Snapchat of TikTok zien dat mensen samen uit eten zijn, op een festival staan of ergens een verjaardag vieren.
Dat beeld kan harder binnenkomen wanneer je je al buitengesloten voelt. Je ziet namelijk niet alleen dat jij thuis bent, maar tegelijkertijd ook waar anderen wel bij lijken te horen. Daarbij zie je voornamelijk de momenten die mensen zelf de moeite waard vinden om te delen. Je vergelijkt vervolgens jouw volledige avond, inclusief je eigen gedachten en gevoelens, met een selectie uit het leven van iemand anders.
Ik schreef daar eerder over in mijn blog over Hyves en wat je aandacht geeft. Technologie bepaalt niet volledig hoe wij ons voelen, maar onze aandacht doet wel iets met de werkelijkheid die we ervaren. Wanneer je je al eenzaam voelt en vervolgens een groot deel van je avond kijkt naar groepen mensen die plezier met elkaar hebben, is het de moeite waard om te onderzoeken wat dat met je eigen gedachten doet.
Weerbaarheid betekent voor mij niet dat iets je niets meer doet
Daar zit voor mij uiteindelijk een belangrijk gezondheidsvraagstuk. Weerbaarder worden betekent niet dat een afwijzing je koud moet laten of dat je jezelf moet trainen om niemand meer nodig te hebben. Mensen hebben verbinding nodig en teleurstelling mag pijn doen. De vraag is wat er daarna gebeurt.
Blijf je dagen in dezelfde gedachte zitten? Trek je jezelf steeds verder terug? Stop je met bewegen en met dingen die je normaal goed doen? Of kun je herkennen wat er gebeurt en langzaam weer invloed pakken op het deel waar je wel iets over te zeggen hebt?
Dat is ook een van de redenen waarom ik het gezondheidsritueel Verlicht je Depressie heb ontwikkeld. De naam betekent niet dat je eerst een depressie moet hebben om iets aan het ritueel te kunnen hebben en het ritueel is geen medische behandeling voor depressie. Het is een veertiendaags gezondheidsritueel waarin bewegen, bewustwording en iedere dag opnieuw iets doen onderdeel worden van het proces.
Juist bij een onderwerp als eenzaamheid vind ik dat onderscheid belangrijk. Ik wil niet beweren dat je eenzaamheid weg kunt trainen. Ik wil ook niet van iedere jongere die zich eenzaam voelt iemand met een psychisch probleem maken. Wat je wel kunt doen, is werken aan de manier waarop je met teleurstelling, gedachten en je eigen gezondheid omgaat.
Niet alles wat een ander doet hoeft iets over jou te zeggen
Misschien is dat uiteindelijk wat bij mij blijft hangen na het lezen van deze verhalen. Je kunt alleen niet bepalen wie blijft, wie reageert en wie dezelfde behoefte aan contact heeft als jij. Wanneer je jouw eigen waarde steeds afhankelijk maakt van de reactie van een ander, geef je daarmee veel invloed weg.
Bewustwording verandert de gebeurtenis niet. Die afspraak kan nog steeds zijn afgezegd en die vriendschap kan nog steeds anders blijken te zijn dan je dacht. Wat wel kan veranderen, is de conclusie die je vervolgens over jezelf trekt en wat je daarna met je lichaam, je gedachten en je dag doet.
Mijn eerdere artikel ging over waarom je je eenzaam kunt voelen terwijl je niet alleen bent. De verhalen die ik vandaag lees voegen daar voor mij iets aan toe. Verbinding met andere mensen blijft belangrijk, maar ondertussen blijft er ook een relatie over waar je iedere dag opnieuw mee verder moet: de relatie met jezelf.
Bron
NU.nl — Veel jongeren worstelen met eenzaamheid: ‘Ik werd last minute afgezegd’
