Denk eens terug aan het laatste moment waarop je echt niets deed. Kun je het je nog herinneren?
In mijn Pilates- en yogalessen sluit ik af met wat ik de eindontspanning noem. Een stukje meditatie, begeleid door mijn stem, met daarin ook bewust een periode van stilte. Na een les waarin je naar de sportschool bent gekomen om te bewegen, eindigen we dus met een moment waarin je niets hoeft te doen.
Naar de sportschool gaan om niets te doen klinkt uitzonderlijk. Toch is dat precies wat er tijdens die laatste minuten gebeurt. Je ligt daar en hoeft nergens naartoe. Er komt geen volgende oefening en er hoeft niets meer afgemaakt te worden.
Juist dan kan blijken hoe moeilijk niets doen eigenlijk is.
Wat gebeurt er wanneer er niets hoeft?
Er kan rust ontstaan, terwijl je tegelijkertijd merkt dat er onrust aanwezig is. Je kunt ontspanning voelen en ineens ook spanning opmerken die je daarvoor veel minder bewust voelde. Misschien komen er gedachten voorbij. Misschien merk je hoe moeilijk het is om een paar minuten nergens mee bezig te zijn.
Als er dingen gebeuren die het niets doen in de weg lijken te zitten, mag ook dat er zijn. Een gedachte hoeft niet weg omdat je daar ligt om te ontspannen. Spanning hoeft niet onmiddellijk opgelost te worden en je hoeft ook niet van ieder gevoel te begrijpen waarom het er is.
Voor mij zit daar acceptatie in. Ervaren wat er op dat moment aanwezig is en jezelf de tijd geven om daar even bij te blijven.
Dat maakt een eindontspanning ook zo tegenstrijdig. Rust kan onrustig voelen. Ontspanning kan spanning zichtbaar maken. Stilte kan ervoor zorgen dat je ineens veel meer opmerkt.
Je lichaam is nog steeds aanwezig
Terwijl je daar ligt, kun je je aandacht naar je lichaam brengen. Naar je hartslag, je longen en je ademhaling. Processen die gedurende de hele dag aanwezig zijn en grotendeels automatisch doorgaan, kunnen ineens bewust worden omdat je aandacht niet meer bij de volgende beweging ligt.
Ik kijk vanuit fysieke training, voeding en ritme, mentale helderheid en spirituele verdieping naar gezondheid. Tijdens zo’n eindontspanning ervaar je vooral wat er op dat moment gebeurt. Je lichaam ligt stil, terwijl je hartslag en ademhaling nog aanwezig zijn en geleidelijk kunnen veranderen na de inspanning.
Soms gaat die ontspanning zo ver dat iemand in slaap valt. Ook dat is goed. Ik vind het mooi dat iemand in een sportschool, waar nog steeds omgevingsgeluiden zijn en een energieke sfeer hangt, voldoende tot rust kan komen om even weg te zakken. De omgeving is nog steeds dezelfde sportschool waarin kort daarvoor werd bewogen. Toch kan iemand daar volledig ontspannen.
Zes minuten kunnen als een eeuwigheid voelen
Mijn eigen ervaring met eindontspanning gaat terug naar mijn yogaopleiding in Londen. Daar heb ik zelf ervaren wat er kan gebeuren wanneer intensieve inspanning wordt gevolgd door slechts een paar minuten volledige rust.
Ik herinner me een eindontspanning van ongeveer zes minuten. Zes minuten is op de klok bijna niets. Toch voelde het voor mij op dat moment als een eeuwigheid van ontspannen. Daar heb ik voor het eerst in mijn leven echt ervaren hoe het kan voelen om meer innerlijke rust te vinden.
Die ervaring is mij bijgebleven. Niet iedere eindontspanning geeft mij opnieuw datzelfde gevoel en ik verwacht ook niet dat iemand anders hetzelfde ervaart. De ene keer ontstaat er veel rust, terwijl je een andere keer misschien merkt dat je gedachten alle kanten op gaan. Ik weet vanuit mijn eigen ervaring wel dat een paar minuten genoeg kunnen zijn om een veel diepere ontspanning te ervaren dan je vooraf misschien verwacht.
Iemand uit mijn les vertelde mij eens dat het lichaam na zo’n eindontspanning meer tot rust was gekomen en dat diegene daarna ook een betere nachtrust heeft ervaren. Dat is de ervaring van die persoon en geen resultaat dat ik aan iedere eindontspanning verbind. Het laat wel zien dat het gevoel waarmee iemand na die laatste minuten de zaal verlaat soms langer kan aanhouden dan het moment op de mat.
Eindontspanning hoeft niet iedere keer hetzelfde te voelen
De naam eindontspanning betekent niet dat iedereen zich automatisch ontspannen voelt. De ene keer lig je misschien heerlijk. Een andere keer blijven je gedachten aanwezig of merk je juist hoeveel spanning er in je lichaam zit.
Dat verschil zie ik als onderdeel van het moment zelf. Wanneer je onrust ervaart, kun je die onrust opmerken. Wanneer je ademhaling nog hoog zit na de inspanning, kun je voelen hoe je ademt. Wanneer je gedachten afdwalen, merk je misschien na een tijdje dat je aandacht ergens anders terecht is gekomen.
En soms gebeurt precies het tegenovergestelde. Je wordt stiller, je lichaam komt verder tot rust en een paar minuten voelen ineens veel langer dan ze werkelijk zijn. Misschien val je zelfs even in slaap.
Geen van die ervaringen hoeft vooraf vast te staan. Je weet pas wat er gebeurt wanneer je daadwerkelijk gaat liggen en jezelf die tijd geeft.
Wanneer heb jij voor het laatst niets gedaan?
We zeggen gemakkelijk dat we tijd voor onszelf nodig hebben. Vervolgens vullen we die tijd vaak alsnog in. We gaan sporten, wandelen, lezen of naar muziek luisteren. Dat kan allemaal tijd voor jezelf zijn, maar je bent nog steeds iets aan het doen.
Tijdens de eindontspanning in mijn Pilates- en yogalessen ontstaat een ander moment. Je hebt daarvoor bewogen en vervolgens lig je tien minuten stil. Ik begeleid een gedeelte met mijn stem en laat ook stilte ontstaan. Je kunt je hartslag voelen, aandacht hebben voor je ademhaling, gedachten voorbij laten komen of langzaam verder ontspannen.
Mijn ervaring tijdens mijn yogaopleiding in Londen heeft mij laten voelen hoeveel er in slechts zes minuten kan gebeuren. De ervaringen die ik tijdens mijn eigen lessen terugkrijg laten tegelijkertijd zien dat zo’n eindontspanning voor iedereen anders kan zijn. Van onrust en gedachten die blijven komen tot volledig ontspannen en zelfs in slaap vallen.
Daarom vind ik niets doen misschien wel een van de moeilijkste dingen die er is. Niet omdat het lichamelijk zoveel van je vraagt, maar omdat er voor een paar minuten niets is waarmee je jezelf bezig hoeft te houden.
Je hoeft alleen maar te ervaren wat er op dat moment is.
Wanneer heb jij dat voor het laatst gedaan?
