Je kunt heel goed worden in aanpassen. Je voelt aan wat iemand nodig heeft, verandert je toon wanneer een gesprek daarom vraagt en zet je eigen voorkeur even opzij wanneer dat de situatie helpt. Daar is niets zwaks aan. Aanpassingsvermogen is juist een kracht. Het wordt pas interessant wanneer aanpassen zo vanzelfsprekend wordt dat je niet meer merkt wanneer je iets doet wat eigenlijk niet bij je past.
Waar ligt die grens?
Die vraag gaat voor mij verder dan alleen communicatie of leiderschap. Ze raakt ook je gezondheid. Want als jij voortdurend rekening houdt met de situatie, verwachtingen, afspraken en behoeften om je heen, moet er ergens een moment blijven waarop je nog weet wat jij zelf belangrijk vindt.
Aanpassen betekent voor mij dat je kunt meebewegen zonder jezelf kwijt te raken. Wegcijferen begint wanneer jouw eigen grens, gevoel of behoefte structureel verdwijnt uit de afweging.
Dat verschil lijkt eenvoudig. In de praktijk kan het jarenlang onzichtbaar blijven.
Aanpassingsvermogen vraagt dat je jezelf eerst kent
Je kunt pas bewust aanpassen wanneer je weet waarvan je afwijkt. Dat klinkt logisch, maar juist daar gaat het vaak mis.
Als je niet helder hebt wat belangrijk voor je is, wordt iedere keuze afhankelijk van wat er op dat moment van je wordt gevraagd. Je zegt ja omdat het gemakkelijker is. Je blijft nog even omdat iemand op je rekent. Je schuift iets van jezelf door omdat dat vandaag de minste weerstand geeft. Eén keer maakt weinig verschil. Maar wanneer dat jouw standaard wordt, ontstaat langzaam een leven waarin je uitstekend reageert op alles om je heen en steeds minder bewust kiest wat van jou is.
Daarom begint aanpassen voor mij bij zelfkennis. Wat zijn jouw waarden? Welke grenzen zijn belangrijk? Waar krijg je energie van? Wat kost je structureel energie? Waar wil je wel in meebewegen en waar niet?
Dat zijn geen vragen waarop je één keer antwoord geeft en vervolgens klaar bent. Je verandert, je omstandigheden veranderen en daarmee kunnen je antwoorden veranderen. Maar zonder die antwoorden kun je nauwelijks beoordelen of je flexibel bent of jezelf steeds opnieuw opzijzet.
De 5 Gouden Principes beginnen daarom met iets wat ik essentieel vind: 100% eerlijk tegenover jezelf. Niet eerlijk zoals je denkt dat je zou moeten zijn, maar eerlijk over wat er daadwerkelijk gebeurt. Diezelfde eerlijkheid is nodig wanneer je wilt onderzoeken of jouw aanpassingsvermogen nog in jouw voordeel werkt.
Dicht bij jezelf blijven betekent niet dat alles om jou draait
Er bestaat ook een andere valkuil. Zodra we praten over grenzen, jezelf kiezen of dicht bij jezelf blijven, kan het al snel klinken alsof je voortaan altijd moet doen wat voor jou het prettigst voelt.
Dat bedoel ik niet.
Je leeft niet alleen. Een relatie vraagt aanpassing. Ouderschap vraagt aanpassing. Samenwerken vraagt aanpassing. Leidinggeven vraagt aanpassing. Soms doe je iets waar je op dat moment geen zin in hebt omdat het belangrijk is voor iemand anders of omdat je verantwoordelijkheid hebt genomen.
Dat kan juist volledig passen bij wie je bent.
Als zorgzaamheid een belangrijke waarde voor je is, kan rekening houden met een ander heel dicht bij jezelf liggen. Als betrouwbaarheid belangrijk voor je is, houd je een afspraak misschien ook wanneer je liever iets anders zou doen. Het gaat dus niet om de simpele tegenstelling: kies ik voor mezelf of kies ik voor een ander?
De betere vraag is: maak ik deze keuze bewust?
Daar zit voor mij het verschil.
Je kunt jezelf aanpassen en nog steeds volledig achter je keuze staan. Je kunt zelfs iets opofferen zonder jezelf weg te cijferen. Het wordt anders wanneer je structureel ja zegt terwijl je nee voelt, verantwoordelijkheid overneemt die niet van jou is of voortdurend je eigen grens verplaatst omdat je bang bent voor wat er gebeurt wanneer je dat niet doet.
Dan is aanpassen niet langer alleen een kwaliteit. Dan verdient het aandacht.
Je lichaam kan onderdeel worden van die grens
Grenzen bestaan niet alleen in woorden.
Je kunt zeggen dat iets prima gaat terwijl je lichamelijk al langer merkt dat het veel van je vraagt. Je kunt een volle week nog organiseren, je afspraken blijven nakomen en tegelijkertijd voelen dat je energie minder wordt. Je kunt blijven doorgaan omdat het technisch gezien nog lukt.
Daarom vind ik de vraag hoe voelt je lichaam op dit moment? zo waardevol. In mijn kijk op gezondheid is je lichaam niet alleen iets dat je traint. Het is ook iets waar je aandacht aan geeft.
Dat betekent niet dat iedere vermoeidheid of ieder lichamelijk signaal een diepere boodschap heeft. Lichamelijke klachten kunnen medische oorzaken hebben en horen waar nodig bij een arts of andere zorgprofessional. Maar voor je dagelijkse keuzes is het wel relevant of je überhaupt nog opmerkt hoe je lichaam reageert.
Binnen de Mister Bewustzijn Methode staat fysieke training daarom niet los van voeding en ritme, mentale helderheid en spirituele verdieping. Gezondheid bestaat voor mij niet uit vier vakjes die je afzonderlijk afvinkt. Het gaat om wat op dat moment werkelijk invloed heeft op hoe jij functioneert.
Soms is dat trainen. Soms is het herstel. Soms is het een gedachte die je blijft herhalen. En soms is het erkennen dat jij al weken overal in meegaat terwijl er weinig ruimte overblijft voor wat jij zelf nodig hebt.
De gevaarlijkste grens is misschien de grens die steeds opschuift
Een duidelijke grens is relatief eenvoudig te herkennen. Je hebt besloten dat iets niet gebeurt en iemand vraagt je er toch om. Dan kun je ja of nee zeggen.
Moeilijker wordt het bij grenzen die steeds een klein stukje opschuiven.
Vandaag kan het nog wel. Deze week is uitzonderlijk. Volgende maand wordt het rustiger. Nog één project. Nog één afspraak. Nog één keer overslaan. Nog één avond doorgaan.
Niemand heeft jouw grens in één keer overschreden. Misschien heb je hem zelf iedere keer een klein stukje verplaatst.
Daarom geloof ik dat grenzen niet alleen bewaakt moeten worden tegenover anderen. Je moet ze soms ook tegenover jezelf bewaken.
Dat vraagt zelfreflectie. Niet om streng tegen jezelf te zijn, maar om te onderzoeken wat je steeds opnieuw toestaat. Wanneer iets incidenteel gebeurt, hoeft daar niets achter te zitten. Wanneer hetzelfde patroon terugkomt, wordt het interessant.
Waarom zeg je hier steeds ja?
Waarom stel je dit steeds uit?
Waarom voelt de behoefte van een ander automatisch belangrijker dan die van jou?
Waarom moet jij degene zijn die het oplost?
Dat zijn vragen die je niet beantwoordt door nog harder te trainen of een strakker schema te maken. Ze vragen mentale helderheid: leren zien welke gedachten en overtuigingen invloed hebben op je keuzes.
Verantwoordelijkheid nemen is niet hetzelfde als alles op je nemen
Dit vind ik vooral belangrijk voor mensen die veel verantwoordelijkheid voelen.
Verantwoordelijkheid is een kwaliteit. Ik geloof sterk in verantwoordelijkheid nemen voor je eigen keuzes en handelen. Maar er zit een verschil tussen verantwoordelijkheid nemen en jezelf verantwoordelijk maken voor iedere uitkomst.
Je kunt leidinggeven zonder iedere reactie van een ander te beheersen. Je kunt ouder zijn zonder ieder probleem voor je kind op te lossen. Je kunt ondernemer zijn zonder iedere taak zelf vast te houden.
Dat onderscheid is belangrijk omdat verantwoordelijkheid anders grenzeloos wordt.
Hoe meer je aankunt, hoe meer er bij je terecht kan komen. En omdat je het kunt, blijf je het doen. Tot de vraag niet meer is of je iets kúnt, maar of je het nog móét doen.
Juist daar hoort aanpassingsvermogen bij. De situatie verandert, dus jouw antwoord mag veranderen. Soms vraagt een situatie om daadkracht. Soms om luisteren. Soms om hulp. Soms om afstand. Soms om één duidelijke grens.
Aanpassen is dus niet alles accepteren wat op je afkomt.
Goed aanpassen kan juist betekenen dat je besluit iets niet meer te doen.
Je intuïtie wordt pas bruikbaar wanneer je haar niet steeds overstemt
Ik vind intuïtie interessant omdat het vaak wordt neergezet alsof het iets mysterieus is wat je automatisch het juiste antwoord geeft. Zo eenvoudig zie ik het niet.
Voor mij gaat intuïtie ook over durven luisteren naar wat je zelf al ervaart voordat je er tien argumenten overheen legt.
Je kent die momenten waarschijnlijk wel. Iets voelt niet goed, maar je kunt het logisch nog prima verdedigen. Een afspraak past eigenlijk niet, maar er is altijd een reden waarom hij toch moet. Een samenwerking kost je meer dan ze oplevert, maar stoppen voelt ingewikkeld. Je wilt nee zeggen, maar hoort jezelf ja zeggen.
Dan is de vraag niet of je intuïtie altijd gelijk heeft.
De vraag is of je haar überhaupt laat meewegen.
Het Gezondheidsritueel Be Your Best Self draait veel om zelfbewustzijn, kernwaarden, keuzes en het leren herkennen wat bij jou past. Dat vind ik belangrijk omdat je niet beter voor jezelf kunt kiezen wanneer je jezelf nauwelijks hoort.
Dicht bij jezelf blijven vraagt geen perfecte zekerheid. Soms weet je pas achteraf of een keuze de beste was. Maar je kunt wel leren om niet automatisch over je eerste gevoel heen te stappen alleen omdat de andere keuze gemakkelijker uit te leggen is.
Aanpassen en grenzen bewaren kunnen tegelijk bestaan
Voor mij is dit uiteindelijk geen keuze tussen twee kanten.
Je hoeft niet te kiezen tussen flexibel zijn of stevig staan. Je kunt beide.
Sterker nog: juist wanneer je je eigen grens kent, kun je veel gemakkelijker bewegen binnen de ruimte ervoor. Dan hoeft niet iedere verandering bedreigend te voelen. Je weet waar je kunt meebewegen en waar iets voor jou stopt.
Dat maakt communicatie ook eerlijker. Wanneer je altijd ja zegt en later gefrustreerd raakt, weet de ander nauwelijks waar hij aan toe is. Wanneer je duidelijk bent over wat wel en niet past, ontstaat er ruimte om te zoeken naar een oplossing die voor beide kanten acceptabel is.
Een grens hoeft dus geen muur te zijn.
Ze kan duidelijkheid geven.
En duidelijkheid maakt aanpassing mogelijk zonder dat je achteraf het gevoel hebt dat je opnieuw over jezelf heen bent gegaan.
Spirituele gezondheid zit voor mij ook in hoe je handelt
Dit onderwerp raakt daarom ook aan spirituele verdieping.
Spirituele gezondheid gaat voor mij niet alleen over meditatie, energie of onderwerpen die vaak direct als spiritueel worden herkend. Het gaat ook over bewustwording van hoe je denkt, voelt en handelt. Over je waarden. Over zelfreflectie. Over in je eigen kracht staan en tegelijkertijd rekening houden met de mens tegenover je.
Dat vind ik juist zo interessant aan grenzen.
Een grens kan volledig vanuit angst worden gezet. Niemand komt meer dichtbij, want dan kan niemand je raken. Maar een grens kan ook vanuit bewustzijn ontstaan: ik weet wie ik ben, ik weet wat voor mij belangrijk is en daarom kan ik helder aangeven wat wel en niet bij mij past.
Dat is iets anders.
Het één sluit af.
Het ander maakt duidelijk.
Voor mij zit spirituele gezondheid vaak juist in dat soort dagelijkse keuzes. Niet in wat je zegt te geloven, maar in hoe je ermee leeft.
De vraag is niet hoeveel je kunt verdragen
Veel mensen ontdekken hun grens pas wanneer ze eroverheen zijn.
Dan wordt rust noodzakelijk. Dan ontstaat irritatie. Dan voelt alles te veel. Dan komt er ineens een harde nee nadat er maandenlang alleen maar ja is gezegd.
Ik vind het interessanter om eerder te kijken.
Niet: hoeveel kan ik nog aan?
Maar: waarom zou ik wachten tot ik het niet meer aankan?
Die vraag verandert de positie van gezondheid. Je hoeft niet eerst vast te lopen voordat je iets mag aanpassen. Je hoeft niet eerst volledig leeg te zijn voordat rust gerechtvaardigd is. Je hoeft niet eerst boos te worden voordat een grens geldig is.
Bewust kiezen betekent dat je ook mag handelen op wat je ziet aankomen.
Dat kan heel praktisch zijn. Een afspraak anders plannen. Een training twee keer per week als vaste plek in je agenda zetten in plaats van wachten tot je tijd overhoudt. Een taak niet meer zelf doen. Eerder zeggen wat je nodig hebt. Een gesprek voeren voordat frustratie zich heeft opgestapeld.
Kleine keuzes kunnen een groot verschil maken wanneer ze voorkomen dat je steeds op hetzelfde punt eindigt.
Waar pas jij je aan terwijl je eigenlijk een grens voelt?
Dat is de vraag waarmee ik je wil achterlaten.
Niet: waar moet je harder worden?
Niet: waar moet je meer voor jezelf kiezen?
Maar heel specifiek: waar pas jij je op dit moment aan terwijl je eigenlijk voelt dat daar een grens ligt?
Misschien ontdek je dat er niets hoeft te veranderen. Misschien past de keuze die je maakt volledig bij je waarden en neem je bewust verantwoordelijkheid. Prima.
Maar misschien ontdek je ook dat je al langere tijd iets normaal bent gaan vinden wat eigenlijk niet meer goed voelt. Dan begint verandering niet met harder je best doen. Dan begint ze met eerlijk zijn.
Aanpassingsvermogen is een kracht. Het helpt je bewegen wanneer het leven verandert, beter communiceren en zoeken naar oplossingen. Maar de kracht zit niet in hoe ver je voor een ander kunt meebewegen. De kracht zit in kunnen meebewegen en ondertussen weten waar jij zelf staat.