Wat is afvallen?

Afvallen is het verminderen van je totale lichaamsgewicht. Je lichaamsgewicht bestaat onder andere uit vet, spieren, vocht, botten en maag- en darminhoud. Een lager lichaamsgewicht betekent daarom dat je bent afgevallen, maar vertelt op zichzelf niet wat je daadwerkelijk bent verloren.

Afvallen wordt meestal uitgedrukt in kilogrammen. Wanneer je van 90 naar 85 kilogram gaat, ben je vijf kilogram afgevallen. Die constatering zegt alleen iets over de verandering van je totale lichaamsgewicht.

Lichaamsgewicht alleen maakt geen onderscheid tussen de verschillende onderdelen waaruit dat gewicht bestaat. Verlies je vocht, dan kan je lichaamsgewicht dalen. Verlies je spiermassa, dan kan je lichaamsgewicht dalen. Verlies je lichaamsvet, dan kan je lichaamsgewicht eveneens dalen. Zelfs veranderingen in maag- en darminhoud kunnen zichtbaar zijn in je gewicht.

Aanvullende metingen kunnen meer zichtbaar maken. Zo kunnen onder andere vetpercentage, vetmassa, spiermassa en lichaamsvocht worden gevolgd om beter te bepalen wat er in het lichaam verandert.

Daarom zijn afvallen, vet verliezen en veranderen van lichaamssamenstelling verschillende begrippen.

Hoe werkt afvallen?

Je lichaam heeft voortdurend energie nodig. Die energie wordt geleverd door voeding en wordt uitgedrukt in kilocalorieën. Koolhydraten en eiwitten leveren ieder 4 kilocalorieën per gram en vet levert 9 kilocalorieën per gram. Ook alcohol en vezels kunnen energie leveren.

Je lichaam gebruikt energie om te functioneren en te bewegen. Wanneer er over een langere periode minder energie beschikbaar is dan het lichaam verbruikt, moet het lichaam energie uit de eigen reserves beschikbaar maken. Hierdoor kan het lichaamsgewicht afnemen.

De hoeveelheid energie is daarbij niet hetzelfde als de voedingswaarde van eten. Koolhydraten, eiwitten en vetten hebben verschillende functies in het lichaam. Eiwitten spelen bijvoorbeeld een belangrijke rol bij lichaamsweefsels en herstel, koolhydraten leveren energie en vetten functioneren onder andere als energievoorraad en bouwstof.

Afvallen gaat daarom over de verandering van lichaamsgewicht. De manier waarop je afvalt bepaalt mede waaruit die verandering bestaat.

Wat is het verschil tussen afvallen en vet verliezen?

Afvallen betekent dat je totale lichaamsgewicht afneemt. Vet verliezen betekent specifiek dat de hoeveelheid vet in je lichaam afneemt.

Wanneer je vijf kilogram minder weegt, weet je dat je vijf kilogram lichaamsgewicht hebt verloren. Je weet daarmee niet dat je vijf kilogram lichaamsvet hebt verloren. Een verandering van lichaamsgewicht kan uit meerdere onderdelen bestaan.

Dit onderscheid is belangrijk omdat een lager lichaamsgewicht niet automatisch hetzelfde resultaat betekent. Iemand die lichaamsvet verliest en zoveel mogelijk spiermassa behoudt, verandert zijn lichaam op een andere manier dan iemand die naast lichaamsvet ook veel spiermassa verliest.

De vraag “hoeveel kilo ben ik afgevallen?” vertelt daarom maar een deel van het verhaal. De vraag “wat ben ik afgevallen?” maakt zichtbaar wat er werkelijk is veranderd.

Hoe kun je gezond en verantwoord afvallen?

Gezond en verantwoord afvallen vraagt om voldoende energie en voedingsstoffen voor de functies die het lichaam iedere dag moet uitvoeren, terwijl er tegelijkertijd omstandigheden ontstaan waarin het lichaamsgewicht kan afnemen.

Koolhydraten, eiwitten en vetten hebben daarin ieder hun eigen functie. Koolhydraten zijn een belangrijke energiebron. Eiwitten zijn onder andere nodig voor het opbouwen, behouden en herstellen van lichaamsweefsel. Vetten leveren energie en vervullen verschillende functies in het lichaam. Geen van deze drie voedingsstoffen is daarmee afzonderlijk de oorzaak van afvallen of aankomen.

Ook beweging en training hebben invloed op het totale energiegebruik en de lichaamssamenstelling. Daardoor gaat verantwoord afvallen verder dan uitsluitend proberen het getal op de weegschaal zo snel mogelijk naar beneden te krijgen.

Kun je afvallen aan je buik?

Afvallen aan alleen je buik is iets anders dan het verlagen van je totale lichaamsgewicht. Wanneer iemand zegt te willen afvallen aan de buik, gaat het meestal om het verminderen van lichaamsvet of omvang rond de buik.

Buikomvang en lichaamsgewicht zijn verschillende meetwaarden. Je lichaamsgewicht wordt uitgedrukt in kilogrammen. Je buikomvang wordt uitgedrukt in centimeters. Een verandering van het ene betekent niet automatisch een even grote of gelijktijdige verandering van het andere.

Wanneer het doel specifiek minder lichaamsvet rond de buik is, zegt alleen het aantal verloren kilo’s daarom onvoldoende over het behalen van dat doel.

Ik wil afvallen, wat moet ik doen?

De eerste vraag is wat je met afvallen bedoelt. Wil je uitsluitend minder kilogrammen wegen, wil je lichaamsvet verliezen, wil je buikomvang verminderen of wil je jouw lichaamssamenstelling veranderen?

Vervolgens zijn voeding en activiteit belangrijke factoren. Voeding bepaalt hoeveel energie en voedingsstoffen het lichaam binnenkrijgt. Het lichaam gebruikt energie voor alle lichamelijke processen en voor beweging en training. De verhouding tussen energie-inname en energiegebruik heeft invloed op de ontwikkeling van het lichaamsgewicht.

Het doel bepaalt welke verandering relevant is om te meten. Alleen lichaamsgewicht volgen kan voldoende zijn wanneer uitsluitend het aantal kilogrammen centraal staat. Wanneer het doel verder gaat dan kilo’s, kunnen aanvullende metingen zoals vetpercentage, vetmassa, spiermassa en omvang meer inzicht geven in wat er daadwerkelijk verandert.

Daarom is dit mijn definitie van afvallen:

Afvallen is het verminderen van je totale lichaamsgewicht. Je lichaamsgewicht bestaat onder andere uit vet, spieren, vocht, botten en maag- en darminhoud. Een lager lichaamsgewicht betekent daarom dat je bent afgevallen, maar vertelt op zichzelf niet wat je daadwerkelijk bent verloren.