Je weet wat gezond is. Waarom lukt het dan toch niet?
Ikazia Ziekenhuis maakte deze week bekend dat leefstijl een structureler onderdeel wordt van gesprekken met patiënten. Bewegen, voeding, slaap en ontspanning krijgen daarmee nadrukkelijker aandacht in de spreekkamer. Ik vind dat een goede ontwikkeling, maar het roept bij mij ook een andere vraag op: waarom is een gezondheidsklacht zo vaak nodig voordat we serieus gaan doen wat we daarvoor eigenlijk al wisten?
Want laten we eerlijk zijn: de meeste volwassenen hoeven van een arts niet voor het eerst te horen dat bewegen belangrijk is, roken ongezond is, voldoende slaap verschil maakt en voeding invloed heeft op gezondheid. Natuurlijk is er veel specifieke kennis die een arts, diëtist of andere professional kan toevoegen, maar de basis is meestal niet onbekend. Toch kan dezelfde boodschap ineens veel meer betekenis krijgen wanneer een arts vertelt dat je bloeddruk te hoog is, je gewicht gezondheidsrisico’s oplevert of bepaalde waarden de verkeerde kant opgaan.
De kennis is vaak al aanwezig. Wat verandert, is de urgentie.
Waarom lukt het niet om gezonder te leven?
Dat is volgens mij een belangrijk onderscheid. We zoeken bij gezonder leven vaak naar meer kennis: wat moet ik eten, hoeveel moet ik bewegen, hoeveel slaap heb ik nodig en wat is de beste manier om af te vallen? Die vragen kunnen nuttig zijn, maar ze verklaren niet waarom iemand die het antwoord grotendeels kent toch niet verandert.
Een deel van het antwoord zit voor mij in de afstand tussen een keuze en het gevolg ervan. Eén avond te laat naar bed maakt je meestal niet ziek. Eén training overslaan zorgt er niet voor dat je conditie morgen verdwenen is. Een ongezonde maaltijd verandert niet direct je bloedwaarden. Daardoor kan een patroon lange tijd blijven bestaan zonder dat er één moment is waarop je lichaam duidelijk aangeeft dat het anders moet.
Dat maakt uitstellen gemakkelijk. Je begint volgende week weer met trainen, gaat na de vakantie beter eten of pakt je slaap aan zodra het op je werk rustiger wordt. Iedere afzonderlijke beslissing lijkt klein en vaak is dat ook zo. Gezondheid wordt alleen niet bepaald door één afzonderlijke training, maaltijd of nachtrust. Het zijn juist keuzes die zich blijven herhalen die uiteindelijk invloed krijgen.
Wat vandaag aandacht vraagt, wint gemakkelijk van later
Voor ondernemers, ouders en leiders kan dat nog duidelijker worden, omdat verantwoordelijkheid zich meestal in het heden afspeelt. Er moet vandaag iets gebeuren voor het bedrijf, gezin of werk. De gevolgen van niets doen zijn vaak direct zichtbaar, terwijl toekomstige gezondheid veel minder nadrukkelijk aanwezig is.
Je lichaam kan daar bovendien lang in meegaan. Je kunt functioneren terwijl je structureel te weinig slaapt. Je kunt blijven werken terwijl je conditie achteruitgaat. Je kunt jarenlang zwaarder worden zonder dat er één duidelijke dag is waarop alles verandert. Dat je nog functioneert, zegt alleen niet automatisch dat de keuzes die je maakt ook passen bij de gezondheid die je later wilt hebben.
Daar zit voor mij een belangrijk verschil tussen kunnen doorgaan en gezond leven. Zolang doorgaan lukt, is het verleidelijk om gezondheid nog even vooruit te schuiven. Er lijkt immers geen directe reden om vandaag iets te veranderen. Dat verandert zodra een klacht, onderzoek of gesprek met een arts die toekomstige gezondheid ineens naar het heden haalt.
Een klacht maakt toekomstige gezondheid ineens actueel
Wanneer een arts vertelt dat je bloeddruk te hoog is of dat een andere gezondheidswaarde aandacht nodig heeft, verandert er iets fundamenteels. De mogelijke gevolgen zitten niet langer alleen ergens in de toekomst. Gezondheid heeft ineens betrekking op wat er nu met je gebeurt.
Dat verklaart volgens mij waarom een medisch gesprek zoveel invloed kan hebben. De boodschap dat meer bewegen goed voor je is, krijgt een andere betekenis wanneer bewegen onderdeel wordt van het advies bij een daadwerkelijk gezondheidsprobleem. Hetzelfde geldt voor slaap, voeding, gewicht of ontspanning. Wat jarenlang verstandig was om ooit te doen, kan binnen één gesprek veranderen in iets waarmee je nu wilt beginnen.
Dat laat ook zien waarom kennis alleen vaak onvoldoende is. De vraag is niet uitsluitend of je weet wat gezond is. De vraag is welke betekenis die kennis vandaag voor je heeft.
Daarom vind ik de ontwikkeling bij Ikazia waardevol. Wanneer iemand eenmaal in de spreekkamer zit, is het logisch om verder te kijken dan alleen de klacht en leefstijl mee te nemen wanneer die relevant is. Maar het zou jammer zijn wanneer we die medische aanleiding nodig hebben voordat onze eigen gezondheid voldoende betekenis krijgt.
Waarom wil je eigenlijk gezond zijn?
Daarmee kom ik bij een vraag die ik belangrijker vind dan nóg een lijst met gezonde gewoontes: waarom wil je gezond zijn?
Voor mij is dat de kern van spirituele verdieping. Spirituele verdieping begint bij de waarom-vraag. Niet alleen kijken naar wat je doet, maar onderzoeken waarom iets voor jou betekenis heeft.
Gezond zijn is op zichzelf behoorlijk abstract. Je kunt het belangrijk vinden en er tegelijkertijd maanden nauwelijks naar handelen. Het wordt concreter wanneer gezondheid verbonden raakt met wat jij met je leven wilt doen. Ik wil zelf zo lang mogelijk gezond kunnen leven en mijn tijd kunnen besteden aan dingen waar ik blij van word. Dat geeft mijn keuzes van vandaag betekenis, ook wanneer er nog geen klacht is die mij daartoe dwingt.
Gezondheid hoeft daarbij niet je hele leven over te nemen. Voor mij is gezondheid er juist om het leven dat ik wil leiden mogelijk te maken. Wanneer je weet waarom jouw gezondheid daarvoor belangrijk is, krijgt een keuze over bewegen, slapen of voeding een andere betekenis dan wanneer je alleen probeert te voldoen aan wat volgens algemene richtlijnen gezond zou zijn.
Eerlijk kijken naar wat tijdelijk is geworden
Er zijn altijd periodes waarin gezondheid minder aandacht krijgt. Een paar slechte nachten, een week niet trainen of tijdelijk anders eten hoeft geen groot probleem te zijn. Ik vind het veel belangrijker wat er gebeurt wanneer tijdelijk langzaam normaal wordt.
Dan is eerlijkheid nodig. Niet de oppervlakkige eerlijkheid van erkennen dat je eigenlijk meer zou moeten bewegen, maar werkelijk kijken naar hoe lang je dat inmiddels tegen jezelf zegt. Misschien duurt die drukke periode geen paar weken meer maar een jaar. Misschien probeer je je slaap al maanden binnenkort te verbeteren. Misschien weet je precies welke voedingskeuze je wilt veranderen, maar schuif je het moment waarop je begint telkens door.
100% eerlijk tegenover jezelf is daarom een van mijn 5 Gouden Principes. Je hoeft jezelf niet af te rekenen op iedere keuze, maar je moet wel kunnen herkennen wanneer een tijdelijke situatie een vast patroon is geworden.
Daar ligt voor mij ook een deel van het antwoord op de vraag waarom gezonder leven soms niet lukt. Het probleem is niet altijd dat je niet weet wat je moet doen. Soms heb je de verandering simpelweg nog niet belangrijk genoeg gemaakt om vandaag te beginnen.
Gezondheid serieus nemen voordat het noodzakelijk wordt
Tijdens Personal Training zie ik hoe gemakkelijk gezondheid wordt teruggebracht tot het trainingsuur. Maar wat iemand tijdens dat uur kan, is maar een deel van het verhaal. Slaap, herstel, voeding, werkdruk en wat er buiten de training gebeurt, hebben invloed op hoe iemand traint en functioneert.
Daarom kijk ik vanuit de Mister Bewustzijn Methode naar fysieke training, voeding en ritme, mentale helderheid en spirituele verdieping. De centrale vraag is welke pijler op dat moment de grootste invloed heeft op je gezondheid.
Soms is het antwoord heel concreet. Iemand moet weer structureel bewegen, het slaapritme verdient aandacht of een voedingspatroon past niet meer bij het doel. Op andere momenten is er vooral een verschil tussen weten en doen. Dan is nóg meer informatie verzamelen niet automatisch de oplossing. Er moet iets veranderen in de betekenis die je aan je gezondheid geeft.
Dat is ook waarom ik preventie moeilijker vind dan het soms klinkt. Preventie vraagt dat je handelt terwijl er nog geen duidelijke waarschuwing is. Je investeert in iets waarvan je nooit precies zult weten welk probleem je ermee hebt voorkomen. Een klacht heeft vanzelf urgentie; gezond blijven moet die urgentie veel vaker van jezelf krijgen.
Je hoeft niet te wachten tot je lichaam de reden geeft
Je kunt jezelf daarom al voordat er klachten zijn afvragen: wat moet er gebeuren voordat ik mijn gezondheid serieus genoeg neem om ernaar te handelen? Misschien weet je al dat er iets moet veranderen, maar blijft het bij goede voornemens. Dan is de volgende stap niet automatisch nóg meer informatie verzamelen. Het is bewust kijken naar je eigen gezondheid, keuzes maken en daar actie aan verbinden.
Dat is precies waar Master jouw Gezondheid voor bedoeld is. In 30 dagen kijk je naar je lichamelijke, geestelijke en spirituele gezondheid. Met bewustwordingsvragen en praktische opdrachten onderzoek je je huidige keuzes en gewoontes, denk je na over de gezondste versie van jezelf en zet je die bewustwording om in actie.
Je hoeft daarvoor niet eerst in een spreekkamer te zitten. Juist wanneer je nog gewoon doorgaat met je leven, kun je besluiten dat je gezondheid belangrijk genoeg is om er nu bewust mee aan de slag te gaan. Master jouw Gezondheid is de fundering voor dat moment: voordat een klacht van gezond leven een noodzaak maakt.
