Kan je omgeving stress veroorzaken?
Stress wordt vaak benaderd als iets wat zich in jou afspeelt. Je hoofd zit vol, je agenda loopt over, je slaapt slechter en uiteindelijk ga je op zoek naar manieren om rustiger te worden. Meer bewegen. Beter slapen. Grenzen stellen. Anders denken.
Daar zit waarde in. Tegelijkertijd kan er iets anders spelen: de omgeving waarin je iedere dag leeft en werkt kan zelf een bron van stress zijn.
Nieuw onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam maakte dat onlangs heel concreet bij autistische mensen. Ervaringsdeskundig onderzoeker Alvin van Asselt onderzocht langdurige stress en concludeert dat negatieve ervaringen in de sociale omgeving een belangrijke rol spelen. Afwijzing, onbegrip, stigma en eenzaamheid kunnen de stress sterk vergroten. De VU vat de uitkomst scherp samen: om stress goed te begrijpen moet ook naar de sociale context worden gekeken.
Die gedachte raakt voor mij een veel bredere gezondheidsvraag. Want ook buiten autisme heeft je omgeving invloed op wat er dagelijks van je lichaam en hoofd wordt gevraagd.
Ik heb dat zelf ervaren.
Ik weet hoe een omgeving je kan uitputten
Een deel van mijn levensverhaal speelde zich af op cruiseschepen. Ik werkte daar als trainer, gaf Personal Training en yoga en kwam op plekken waar veel mensen alleen van dromen.
Tegelijkertijd werkte ik weken waarin tachtig uur heel normaal kon worden. Er waren targets, commerciële druk en een manager die voortdurend bovenop de resultaten zat. De buitenwereld zag een bijzondere baan. Mijn dagelijkse werkelijkheid bestond uit presteren, doorgaan en herstellen binnen dezelfde omgeving die opnieuw energie vroeg.
Mijn lichaam reageerde daarop.
Dat is voor mij een belangrijk inzicht geworden: je kunt veel aan jezelf veranderen, terwijl je omgeving iedere dag dezelfde druk blijft produceren.
Een andere planning helpt dan maar tot een bepaald punt. Een training kan je sterker maken en je hoofd ruimte geven. Goede voeding ondersteunt je energie. Slaap helpt je herstellen. Tegelijkertijd blijft een werkomgeving met voortdurende druk de volgende ochtend weer bestaan.
Daarom hoort de omgeving voor mij thuis in ieder eerlijk gesprek over stress.
Stress ontstaat ook tussen jou en de wereld om je heen
De aanleiding voor deze blog gaat specifiek over autistische mensen. Volgens de VU laat het onderzoek zien dat chronische stress sterk samenhangt met ervaringen zoals afwijzing, stigma, eenzaamheid en onbegrip. Dat verplaatst de aandacht van alleen de persoon naar de wisselwerking tussen de persoon en zijn omgeving.
Die wisselwerking herken ik vanuit mijn werk en mijn eigen leven.
De omgeving stelt voortdurend eisen. Je lichaam en je hoofd reageren daarop.
Daarom vind ik de vraag ‘hoe ga ik beter om met stress?’ soms te klein. Een tweede vraag hoort er direct naast: ‘waar komt deze stress iedere dag vandaan?’
Mentale helderheid begint met zien wat er werkelijk gebeurt
Mentale Helderheid gaat in mijn manier van werken over gedachten, aandacht, overtuigingen en mentale patronen die invloed hebben op de keuzes die je maakt.
Helder kijken betekent voor mij ook dat je onderscheid leert maken tussen wat jij zelf doet en wat jouw omgeving voortdurend van je vraagt.
Misschien vul jij ieder vrij moment met werk. Dan ligt er een keuze bij jou. Misschien verwacht jouw organisatie dat je ’s avonds blijft reageren. Dan speelt de werkomgeving mee. Misschien zeg jij overal ja op. Dan vraagt jouw eigen gedrag aandacht. Misschien leef je tussen mensen die jouw grenzen structureel negeren. Dan vertelt de omgeving een deel van het verhaal.
Dat onderscheid geeft richting.
Ik vind het te gemakkelijk om iedere vorm van stress terug te brengen naar persoonlijke weerbaarheid. Daarmee ontstaat al snel het idee dat iemand vooral beter moet leren omgaan met omstandigheden die iedere dag opnieuw energie kosten. Ik kijk liever naar de volledige werkelijkheid: wat gebeurt er in jou, wat gebeurt er om je heen en waar heb jij invloed op?
Daar begint helderheid.
Een sterk lichaam verandert de omgeving niet, maar wel wat jij aankunt
Mijn achtergrond ligt in fysieke training. Daardoor weet ik hoeveel beweging kan doen wanneer spanning zich opstapelt. Een training vraagt aandacht voor iets concreets. Je lichaam moet werken. Je ademhaling verandert. Je hoofd krijgt tijdelijk een andere taak.
Fysieke Training is voor mij daarom veel groter dan calorieën verbranden of spieren opbouwen. Kracht, conditie en belastbaarheid bepalen mede hoeveel fysieke capaciteit je hebt voor het leven dat je leidt.
Dat zag ik op het cruiseschip ook. Sport was een belangrijk onderdeel van mijn leven en hielp mij functioneren onder zware omstandigheden. De bron van de druk bleef ondertussen aanwezig. Juist die combinatie heeft mijn kijk op gezondheid gevormd.
Je kunt jezelf versterken én eerlijk kijken naar de plek waar je iedere dag terugkomt.
Die twee horen bij elkaar.
De belangrijkste gezondheidsvraag kan buiten de sportschool liggen
Daarom werk ik met de MB-Methode. De MB-Methode is de manier waarop ik, Danny van Brussel, naar gezondheid kijk. Fysieke Training, Voeding en Ritme, Mentale Helderheid en Spirituele Verdieping vormen het kompas waarmee ik bepaal welke pijler op dat moment de grootste invloed heeft op jouw gezondheid.
De centrale vraag is: welke pijler heeft op dit moment de grootste invloed op jouw gezondheid?
Bij langdurige stress kan Mentale Helderheid veel aandacht vragen. Bij iemand die uitgeput raakt door slechte nachten kan Voeding en Ritme zwaarder wegen. Bij iemand die nauwelijks beweegt kan Fysieke Training het logische vertrekpunt zijn.
En soms maakt het gesprek zichtbaar dat de omstandigheden waarin iemand leeft of werkt voortdurend invloed hebben op meerdere pijlers tegelijk.
Dat is relevant bij Personal Training voor ondernemers en Personal Training voor leiders. Verantwoordelijkheid verdwijnt namelijk zelden zodra een training begint. Het bedrijf, het team, het gezin en de agenda bestaan ook na het trainingsuur. Juist daarom kijk ik tijdens Personal Training naar de persoon die voor mij staat en naar de werkelijkheid waarin die persoon zijn gezondheid moet onderhouden.
Een trainingsschema krijgt pas betekenis wanneer het uitvoerbaar is in dat leven.
Kijk ook naar wat jouw omgeving iedere dag van je vraagt
Het onderzoek van de Vrije Universiteit Amsterdam laat zien hoe belangrijk sociale omstandigheden kunnen zijn bij de stress die autistische mensen ervaren. Afwijzing, onbegrip, stigma en eenzaamheid zijn ervaringen die zich afspelen tussen een mens en zijn omgeving. Juist daar kan langdurige spanning ontstaan.
Voor mij opent dat een vraag die veel meer mensen zichzelf mogen stellen.
Waar reageert jouw lichaam iedere dag op?
Misschien is het de hoeveelheid werk. Misschien de voortdurende bereikbaarheid. Misschien de sfeer op een werkplek. Misschien een agenda zonder herstel. Misschien een relatie waarin spanning normaal is geworden. Misschien ligt de grootste invloed juist in je eigen gewoonten en keuzes.
Zodra je ziet waar de druk werkelijk ontstaat, kun je veel gerichter handelen.
Mijn jaren op cruiseschepen hebben mij geleerd dat een mens enorm veel kan volhouden. Ik heb ook geleerd dat volhouden op zichzelf weinig zegt over gezondheid. Je kunt blijven presteren terwijl je energie steeds verder wordt aangesproken.
Vandaag kijk ik daarom verder dan de vraag of iemand sterk genoeg is om zijn leven aan te kunnen. Ik wil weten wat dat leven iedere dag van hem vraagt.
Want je omgeving is onderdeel van je gezondheid. De mensen om je heen, je werk, je ritme, de verwachtingen waaraan je probeert te voldoen en de ruimte die je krijgt om jezelf te zijn: ze hebben allemaal invloed op hoe jij je dagen beleeft.
Stress begrijpen begint daarom met eerlijk kijken naar het hele plaatje.
Naar jezelf.
En naar de wereld waarin jij iedere dag opnieuw moet functioneren.