Wanneer mensen aan gezondheid denken, gaat het vaak over voorkomen. Gezond eten om problemen later te verkleinen. Trainen om sterk en fit te blijven. Goed slapen om te herstellen. Maar gezondheid krijgt een andere betekenis wanneer er al iets ernstigs speelt en een operatie voor de deur staat.
Dan wordt de vraag ineens heel concreet: maakt het uit hoe fit je die operatie ingaat?
Nieuw onderzoek van het Radboudumc laat zien dat dit bij vrouwen met gynaecologische kanker inderdaad verschil kan maken. Promovenda Joëlle Dhanis onderzocht een leefstijlprogramma van ongeveer drie weken vóór de operatie. In totaal volgden 180 vrouwen drie keer per week kracht- en conditietraining onder begeleiding van een fysiotherapeut. Daarnaast kregen ze voedingsadvies, met aandacht voor voldoende eiwitten. Waar nodig was er psychologische ondersteuning en begeleiding bij stoppen met roken.
Van de vrouwen die dit programma volgden kreeg 27 procent na de operatie een complicatie. In de groep met de gebruikelijke zorg was dat 37 procent. Vooral wondcomplicaties kwamen minder vaak voor. Het Radboudumc heeft deze aanpak inmiddels opgenomen in de standaardzorg voor vrouwen met gynaecologische kanker.
Dat onderzoek gaat over een specifieke patiëntengroep en medische begeleiding. De behandeling hoort bij artsen en andere betrokken zorgprofessionals. Wat mij als personal trainer vooral raakt, is de gedachte die eronder ligt: je lichamelijke uitgangspositie op het moment dat er iets van je lichaam wordt gevraagd, doet ertoe.
Gezondheid is daarmee ook voorbereiding.
Je weet vaak niet wanneer je je gezondheid nodig hebt
Wie traint, denkt meestal aan een doel dat hij zelf kiest. Sterker worden. Afvallen. Een betere conditie krijgen. Meer energie ervaren. Misschien een evenement lopen of gewoon lekkerder in je vel zitten.
Je lichaam krijgt tijdens een leven ook uitdagingen waar je zelf geen datum voor hebt gekozen.
Een ziekte. Een operatie. Een periode waarin je veel stress ervaart. Een blessure. Een zware fase thuis of op het werk. Op zo’n moment kun je alleen werken met de lichamelijke basis die er op dat moment is.
Dat is een van de redenen waarom ik gezondheid als fundament zo belangrijk vind. Een fundament bouw je in de periode waarin je de ruimte hebt om eraan te werken. Kracht, conditie, dagelijkse beweging, voeding en herstel krijgen waarde doordat je lichaam daar later op kan terugvallen wanneer het meer van je vraagt.
Het onderzoek van het Radboudumc maakt die gedachte uitzonderlijk concreet. Zelfs in een relatief korte periode van ongeveer drie weken voorafgaand aan een operatie werd gericht gewerkt aan conditie, voeding en mentale gezondheid. De vrouwen gingen daardoor beter voorbereid de ingreep in.
Voor mij laat dat zien hoeveel betekenis voorbereiding kan hebben.
Fysieke training gaat ook over belastbaarheid
Fysieke Training betekent voor mij het bewust trainen van het lichaam door beweging, kracht, conditie en belastbaarheid.
Juist dat laatste woord is bij dit onderwerp belangrijk.
Belastbaarheid gaat over wat je lichaam aankan. Tijdens een training vergroot je die stap voor stap door het lichaam een passende prikkel te geven en daarna ruimte te geven voor herstel. Spieren worden sterker. Conditie kan verbeteren. Bewegen wordt gemakkelijker. Het lichaam leert omgaan met inspanning.
In het onderzoek van Dhanis bestond de fysieke voorbereiding uit kracht- en conditietraining. Dat gebeurde onder begeleiding van een fysiotherapeut en als onderdeel van een medisch traject. Het doel was heel anders dan bij een gewone training in de sportschool, maar het principe dat lichamelijke capaciteit ertoe doet is herkenbaar.
Ik vind dat een belangrijke reden om anders naar fitheid te kijken.
Fit zijn is meer dan hoe je eruitziet. Een gespierd lichaam kan een gevolg van training zijn. Een lager vetpercentage kan een doel zijn. Maar kracht en conditie hebben ook een functie op momenten waarop je lichaam moet presteren, herstellen of een zware periode moet verwerken.
Daar krijgt trainen voor mij veel meer betekenis.
Je conditie bouw je voordat je haar nodig hebt
Ik geef al ruim twintig jaar training. In die jaren heb ik duizenden uren gezien wat herhaling met een lichaam doet. Kracht ontstaat door trainen en herstellen. Conditie groeit wanneer het lichaam regelmatig wordt uitgedaagd. Bewegingsvaardigheid wordt beter wanneer je blijft bewegen.
Die opbouw kost tijd.
Daarom vind ik de vraag wanneer je met gezondheid moet beginnen belangrijker dan de vraag wanneer je een probleem krijgt. Wie zijn gezondheid jarenlang aandacht geeft, bouwt iets op voordat duidelijk is waarvoor hij het ooit nodig zal hebben.
Dat betekent ook dat gezondheid weinig te maken heeft met wachten op motivatie. Je weet vandaag al dat je lichaam ouder wordt. Je weet dat spiermassa, kracht, conditie en herstel aandacht vragen. Je weet dat dagelijkse keuzes zich opstapelen.
De toekomst is onbekend. De training van vandaag is concreet.
Dat is ook hoe ik naar Personal Training kijk. Natuurlijk trainen mensen voor doelen die ze nu belangrijk vinden. Tegelijkertijd werk je iedere keer dat je traint ook aan de lichamelijke mogelijkheden waarmee je de komende jaren ingaat.
Voeding en herstel horen bij dezelfde voorbereiding
Het Radboudumc koos in het prehabilitatieprogramma bewust voor meer dan training. De deelnemers kregen ook voedingsadvies, waarbij extra aandacht uitging naar voldoende eiwitten. Wanneer daar behoefte aan was, was psychologische begeleiding beschikbaar. Rokende deelnemers kregen ondersteuning om te stoppen.
Dat past bij mijn eigen kijk op gezondheid. Training staat nooit volledig los van de rest van je dag.
Voeding en Ritme gaat over voeding, energie, regelmaat en herstel in het dagelijks leven. Je kunt een sterke trainingsprikkel geven, terwijl herstel uiteindelijk bepaalt wat je lichaam met die prikkel kan doen. Slaap, voeding en dagelijkse belasting spelen daarin mee.
Daarom gebruik ik in de MB-Methode vier pijlers als kompas: Fysieke Training, Voeding en Ritme, Mentale Helderheid en Spirituele Verdieping. De centrale vraag is steeds: welke pijler heeft op dit moment de grootste invloed op jouw gezondheid?
Bij iemand die lichamelijk sterker wil worden kan Fysieke Training vooropstaan. Bij iemand die voortdurend slecht slaapt kan Voeding en Ritme meer aandacht vragen. Een zware medische behandeling vraagt om medische expertise en een voorbereiding die daarop wordt afgestemd.
De situatie bepaalt waar de nadruk ligt.
Gezondheid krijgt waarde op het moment dat het leven iets van je vraagt
Het bijzondere aan dit onderzoek vind ik dat gezondheid hier geen abstract ideaal is. De vrouwen wisten waarvoor ze zich voorbereidden. Er kwam een operatie aan. Ze kregen ongeveer drie weken om hun lichamelijke conditie en leefstijl gericht aandacht te geven.
Dat maakt de waarde van gezondheid zichtbaar.
Veel mensen ervaren hun lichaam vooral zolang het meewerkt. Je staat op, gaat werken, zorgt voor je kinderen, sport misschien en gaat weer slapen. De vanzelfsprekendheid verdwijnt zodra je lichaam ineens veel meer aandacht vraagt.
Daarom zou ik gezondheid liever eerder serieus nemen.
Voor een ondernemer kan een sterk lichaam betekenen dat een drukke periode beter op te vangen is. Voor een ouder betekent fysieke capaciteit dat bewegen, werken en zorgen samen onderdeel kunnen blijven van het leven. Voor een leider kan training een vast moment zijn waarop het lichaam aandacht krijgt tussen alle verantwoordelijkheden door.
De precieze reden om gezond te leven verschilt per persoon. De basis blijft hetzelfde: wat je vandaag opbouwt, neem je mee naar morgen.
Gezondheid is voorbereiding op een leven dat je nog niet kent
Kun je fitter een operatie ingaan? Bij de vrouwen in het onderzoek van het Radboudumc leidde een gericht prehabilitatieprogramma voorafgaand aan de operatie tot minder complicaties en sneller herstel. Dat programma vond plaats onder professionele medische begeleiding en was specifiek ontwikkeld voor vrouwen met gynaecologische kanker.
Voor mij zit daar een bredere gedachte in die veel eerder begint dan een operatie.
Je weet welke uitdagingen de komende jaren op je wachten pas wanneer ze zich aandienen. Je kunt vandaag wel invloed uitoefenen op de conditie waarin je lichaam die toekomst tegemoetgaat.
Daarom train ik. Daarom vind ik kracht en conditie belangrijk. Daarom kijk ik naar voeding, ritme en herstel. En daarom zie ik gezondheid als iets waar je aan werkt terwijl je haar hebt, in plaats van pas wanneer je lichaam al om alle aandacht vraagt.
Een operatie is een extreem voorbeeld van een moment waarop belastbaarheid ertoe doet. Het leven kent veel kleinere momenten waarop hetzelfde principe zichtbaar wordt.
Je lichaam gaat overal met je mee.
Hoe sterker de basis die je vandaag bouwt, hoe beter voorbereid je morgen begint.
