Overdag ben je iemand op wie anderen kunnen rekenen. Je komt opdagen wanneer je een afspraak hebt. Je regelt wat geregeld moet worden. Als iemand jou nodig heeft, vind je vaak nog ergens tijd, energie of aandacht.
Maar ’s avonds gelden er ineens andere regels.
De training die je met jezelf had afgesproken, kan morgen ook nog. Je zou één glas drinken, maar schenkt nog een keer in. Je wilde op tijd naar bed, maar blijft hangen op je telefoon. Je had besloten anders te eten en staat toch weer in de keuken.
Het vreemde is dat dit vaak niet voelt alsof je geen discipline hebt. Overdag heb je namelijk voortdurend bewezen dat je die wel hebt.
Dat maakt de strijd tegen slechte gewoontes interessanter dan de simpele vraag of je sterk genoeg bent om nee te zeggen. Misschien zit het probleem niet alleen in de slechte gewoonte. Misschien zit het ook in het verschil tussen de afspraken die je met anderen maakt en de afspraken die je met jezelf maakt.
Na ruim twintig jaar Personal Training vind ik dat verschil steeds belangrijker.
Voor anderen is de consequentie direct zichtbaar
Wanneer je een belangrijke afspraak met een medewerker vergeet, merk je dat. Wanneer je je kind niet ophaalt terwijl je dat hebt beloofd, heeft dat direct gevolgen. Wanneer mensen op jouw beslissing wachten, kun je niet eindeloos zeggen dat je vandaag even geen motivatie hebt.
Verantwoordelijkheid naar anderen heeft een ingebouwde consequentie. Er is iemand die merkt of jij verschijnt.
Bij je eigen gezondheid ontbreekt die directe reactie vaak. Niemand staat om 22.30 uur naast je wanneer je voor de derde avond te laat naar bed gaat. Er komt geen boze klant binnen wanneer je training opnieuw vervalt. De volgende ochtend krijg je geen officiële waarschuwing omdat je gisteren weer hebt gedaan wat je eigenlijk wilde veranderen.
De rekening komt later. Soms pas weken, maanden of jaren later.
Daarom geloof ik niet dat mensen met veel verantwoordelijkheid automatisch een disciplineprobleem hebben wanneer hun gezondheid verslechtert. Het tegenovergestelde kan waar zijn: ze zijn uitstekend geworden in discipline voor alles waarvoor andere mensen op hen rekenen.
Alleen heeft hun eigen gezondheid niet dezelfde positie gekregen.
Dat is een wezenlijk ander probleem.
De strijd begint niet wanneer de koelkast opengaat
Als je iedere avond rond hetzelfde moment terugvalt, is het verleidelijk om alleen naar dat moment te kijken. Je had die zak chips niet moeten pakken. Je had dat glas niet moeten inschenken. Je had je telefoon weg moeten leggen.
Feitelijk klopt dat. Maar het verklaart nog niets.
De interessantere vraag is wat er gedurende de dag is gebeurd waardoor die keuze ’s avonds steeds aantrekkelijker wordt. Misschien heb je de hele dag beslissingen genomen, jezelf aangepast, problemen opgelost of dingen uitgesteld die je eigenlijk nodig had. Misschien heb je nauwelijks gegeten en wordt een voedingskeuze die om 10.00 uur eenvoudig was om 21.30 uur ineens een gevecht. Misschien is het eerste moment waarop niemand iets van je vraagt precies het moment waarop jij ook niets meer van jezelf wilt vragen.
Dan is de koelkast niet het begin van het probleem. Hij is het moment waarop het zichtbaar wordt.
Dat onderscheid vind ik belangrijk binnen gezondheid. We zijn snel geneigd het zichtbare gedrag te bestrijden, terwijl een gewoonte vaak veel eerder op de dag wordt voorbereid.
Daarom gaat voeding en ritme voor mij ook niet alleen over wat er op je bord ligt. Ritme bepaalt mede onder welke omstandigheden je later keuzes moet maken.
Je laatste keuze van de dag wordt betaald met alles wat eraan voorafging
Een gezond leven wordt vaak voorgesteld als een serie losse beslissingen. Bij iedere keuze zou je opnieuw kunnen bepalen wat het beste is.
In theorie kan dat. In de praktijk neem je jezelf mee van het ene moment naar het andere.
Slecht slapen verandert hoe je aan een volgende dag begint. Een chaotische ochtend kan invloed hebben op wanneer en wat je eet. Een dag zonder beweging kan betekenen dat je ’s avonds nog steeds lichamelijk onrustig bent terwijl je mentaal uitgeput bent. Lang doorgaan met werken kan ervoor zorgen dat ontspanning niet meer iets is wat je bewust kiest, maar iets wat je zo snel mogelijk wilt voelen.
Daar ontstaat een gevaarlijke verwarring.
Je denkt dat je ’s avonds behoefte hebt aan chips, alcohol, een sigaret of eindeloos scrollen, terwijl je misschien vooral behoefte hebt aan het einde van de druk. De gewoonte wordt dan de snelste route naar een gevoel dat je eerder op de dag geen ruimte hebt gegeven.
Dat betekent niet dat iedere slechte gewoonte door stress komt. En een afhankelijkheid van nicotine of alcohol is niet hetzelfde als een avond waarop je te lang op je telefoon zit. Maar voor gedrag dat steeds in dezelfde situatie terugkomt, is het zinvol om niet alleen te vragen wat doe ik?, maar ook wat levert dit moment mij op?
Niet om de keuze goed te praten.
Om hem eindelijk goed te begrijpen.
Een slechte gewoonte kan de beloning worden voor goed functioneren
Daar zit voor mij een van de interessantste tegenstrijdigheden.
Je kunt overdag precies doen wat van je gevraagd wordt en jezelf ’s avonds daarvoor belonen met iets waar je de volgende ochtend juist vanaf wilt.
“Ik heb dit verdiend.”
Die gedachte lijkt onschuldig. Soms is hij dat ook. Gezondheid vraagt geen leven waarin iedere keuze perfect moet zijn.
Maar wanneer dezelfde beloning iedere dag nodig wordt, verandert er iets. Dan kan het gedrag onderdeel worden van een afspraak die je onbewust met jezelf hebt gemaakt: eerst alles voor elkaar krijgen, daarna mag ik loslaten.
En juist mensen die lang kunnen doorgaan, kunnen die afspraak lang volhouden.
Dat is waarom ik perfectionisme binnen gezondheid niet alleen interessant vind wanneer iemand extreem gezond probeert te leven. Het kan ook aan de andere kant zichtbaar worden. Overdag moet alles kloppen; ’s avonds wil je nergens meer aan hoeven voldoen.
De strijd zit dan niet tussen een sterk en een zwak mens.
Hij zit tussen twee delen van dezelfde dag.
Stoppen met een gewoonte is iets anders dan de functie ervan vervangen
Daarom werkt alleen iets weghalen niet altijd.
Je kunt besluiten geen alcohol meer te drinken, maar als dat glas het vaste teken was dat je werkdag voorbij is, moet er ook een ander einde aan die dag ontstaan. Je kunt snacks uit huis halen, maar als eten het enige moment is waarop je jezelf werkelijk iets gunt, blijft de behoefte aan dat moment bestaan. Je kunt je telefoon beneden laten, maar wanneer je hoofd nog op volle snelheid draait, ontdek je boven misschien pas waarom je iedere avond bleef scrollen.
Een gewoonte doorbreken vraagt dus niet altijd om méér strijd. Soms vraagt het om een betere inrichting van wat vóór de strijd gebeurt.
Dat is waar structuur voor mij belangrijker wordt dan motivatie.
Motivatie vraagt iedere avond opnieuw dat je sterk genoeg bent. Structuur probeert ervoor te zorgen dat niet iedere avond opnieuw dezelfde onderhandeling nodig is.
Als je op dinsdag om 18.00 uur traint, is dat iets anders dan jezelf dinsdagavond afvragen of je nog gaat trainen. Als je vooraf bepaalt wanneer je werkdag stopt, ontstaat er een grens vóór het moment waarop je uitgeput probeert af te schakelen. Als je overdag normaal eet, hoeft de avond niet het eerste moment te worden waarop je lichaam eindelijk krijgt waar het al uren om vraagt.
Goede structuur haalt keuzes niet uit je leven.
Ze voorkomt dat je iedere dag dezelfde strijd vanaf nul moet voeren.
De afspraak met jezelf moet ook een afspraak worden
Daarmee komen we terug bij het verschil tussen verantwoordelijkheid naar anderen en verantwoordelijkheid voor jezelf.
Veel mensen wachten met hun gezondheid tot die urgent wordt. Zolang je nog kunt werken, zorgen, leiden en functioneren, lijkt er ruimte om de eigen afspraak te verschuiven.
Maar gezondheid werkt niet goed met alleen urgentie.
Een training hoeft niet dringend te voelen om belangrijk te zijn. Op tijd naar bed gaan heeft vanavond misschien geen zichtbare consequentie, maar morgenochtend wel. Een betere voedingskeuze levert niet onmiddellijk applaus op. Stoppen met een slechte gewoonte kan zelfs betekenen dat je eerst iets moet missen voordat je ervaart wat ervoor terugkomt.
Daarom is een afspraak met jezelf moeilijker dan hij klinkt.
Je moet hem bewaken zonder dat iemand anders je eraan houdt.
Binnen mijn 5 Gouden Principes is dat uiteindelijk waar kennis betekenis krijgt: niet wanneer je begrijpt wat een gezonde keuze is, maar wanneer je haar kunt uitvoeren op het moment dat een andere keuze makkelijker voelt.
Dat is de dagelijkse strijd om gezondheid.
Niet één heroïsch gevecht waarin je voorgoed wint.
Morgen ligt dezelfde keuze er opnieuw.
Personal Training begint voor mij daarom niet bij harder trainen
Wanneer iemand twee keer per week uitstekend traint maar de rest van zijn week structureel tegen zichzelf werkt, kan ik natuurlijk een zwaardere training geven.
Maar daarmee heb ik het belangrijkste probleem niet noodzakelijk geraakt.
Dat is waarom ik binnen de Mister Bewustzijn Methode niet alleen naar fysieke training kijk. Fysieke training, voeding en ritme, mentale helderheid en spirituele verdieping geven verschillende ingangen om te begrijpen wat op dat moment de grootste invloed op iemands gezondheid heeft.
Soms moet je gewoon trainen.
Soms moet je erkennen dat je iedere avond een gevecht probeert te winnen dat je overdag al moeilijker hebt gemaakt.
Dat onderscheid is voor mij onderdeel van Personal Training. Niet alleen kijken naar wat iemand in dat ene uur uitvoert, maar hem leren zien welke keuzes buiten dat uur bepalen wat uiteindelijk mogelijk wordt.
Want ik kan naast je staan tijdens een squat.
Ik sta niet iedere avond naast je wanneer de oude gewoonte opnieuw verschijnt.
Daar moet uiteindelijk iets anders ontstaan: het vermogen om zelf te herkennen wat er gebeurt voordat je automatisch doet wat je gisteren ook deed.
De strijd tegen slechte gewoontes win je niet één keer
Misschien is dat wel waarom goede voornemens zo aantrekkelijk zijn. Ze geven het gevoel dat er één groot beslismoment bestaat.
Vanaf maandag.
Vanaf januari.
Vanaf nu nooit meer.
Maar slechte gewoontes verdwijnen zelden omdat één beslissing indrukwekkend genoeg was. De echte verandering zit in veel minder spectaculaire momenten waarop niemand kijkt.
Vanavond om 21.47 uur.
Morgen na een slechte nacht.
Vrijdag wanneer de week zwaar was.
Op het moment waarop je jezelf hoort denken dat je het vandaag wel hebt verdiend.
Daar wordt zichtbaar of je alleen een voornemen had, of inmiddels anders hebt leren kiezen.
En wanneer het een keer niet lukt, hoeft de conclusie niet onmiddellijk te zijn dat alles mislukt is. Kijk naar wat er gebeurde. Waar begon de keuze werkelijk? Welke omstandigheden kwamen opnieuw samen? Wat kun je veranderen vóórdat je morgen op hetzelfde punt staat?
Dat is geen zachtheid tegenover een slechte gewoonte.
Dat is verantwoordelijkheid nemen voor meer dan alleen het laatste moment.
Je hoeft de strijd niet iedere avond even groot te maken
Als Mister Bewustzijn geloof ik daarom niet dat gezondheid draait om een leven lang vechten tegen jezelf. De strijd bestaat, maar het doel moet zijn dat je steeds beter begrijpt waarom je hem voert.
Sommige keuzes worden makkelijker wanneer je omgeving verandert. Andere wanneer je ritme verandert. Sommige wanneer je eindelijk een grens bewaakt die je voor iedereen behalve jezelf al jaren bewaakt. En bij problemen die verder gaan dan leefstijl of coaching hoort professionele medische of psychologische hulp.
Voor het deel waarop je zelf invloed hebt, begint verandering met eerlijk kijken.
Niet alleen naar die sigaret, dat eten, dat glas, die telefoon of die gemiste training.
Maar naar de afspraak die je met jezelf maakte voordat je hem brak.
Want misschien is dát de strijd die niemand ziet:
je kunt de hele dag iemand zijn op wie anderen vertrouwen, en ’s avonds ontdekken dat jij degene bent wiens afspraken je het makkelijkst laat vallen.
Gezondheid verandert wanneer jouw eigen afspraak niet langer automatisch onderaan komt te staan.
Ter afsluiting
Wil je zelfstandig leren herkennen welke dagelijkse keuzes jouw gezondheid bepalen? Bekijk de Gezondheidsrituelen.